Тарийх

Қарақалпақлардың ата-бабалары Ноғай Ордасы қурамында жасаған. «Едиге» сыяқлы қаҳарманлық дәстанлар усы дәўир менен байланыслы.

Жоңғарлардың шабыўылы нәтийжесинде Сырдәря бойындағы қарақалпақлар жоқарғы ҳәм төменги қарақалпақларға бөлинип кетеди.

Қарақалпақлардың тийкарғы бөлеги Әмиўдәря делтасына көшип келип, Хийўа ханлығының қурамына киреди.

Хийўа ханлығына қарсы қарақалпақлардың ири халық көтерилиси.

Хийўа жориғынан кейин Әмиўдәряның оң жағасы Россия империясына өтип, Түркистан генерал-губернаторлығы қурамында Әмиўдәря бөлими дүзиледи.

Қазақ АССР қурамында Қарақалпақ автономиялы областы дүзиледи. Орайы — Төрткүл.

Автономиялы област РСФСР қурамындағы Қарақалпақ Автономиялы Совет Социалистлик Республикасына айландырылады.

Республика пайтахты Төрткүлден Нөкиске көшириледи.

Әмиўдәря ҳәм Сырдәря суўының суўғарыўға көплеп алыныўы нәтийжесинде Арал теңизи тартыла баслайды. Бул — Қарақалпақстан ушын үлкен екологиялық апат.

Нөкисте И. В. Савитский тийкарын салған Қарақалпақстан мәмлекетлик көркем өнер музейи ашылады.